🧬 کشف راز طول‌عمر خارق‌العاده موش کور برهنه در شانگهای «پروتئینی که می‌تواند دروازه‌ی جاودانگی زیستی را بگشاید» در یکی از هیجان‌انگیزترین کشفیات زیست‌شناسی سال‌های اخیر، دانشمندان دانشگاه تونجی شانگهای توانسته‌اند راز طول‌عمر حیرت‌انگیز موش کور برهنه را در سطح ژنتیکی فاش کنند — موجودی کوچک، بی‌مو و زیرزمینی که تا ۴۰ سال عمر می‌کند، در حالی که بیشتر جوندگان تنها چند سال زنده می‌مانند. این پژوهش که نتایج آن در مجله‌ی معتبر Science منتشر شده است، نشان می‌دهد راز اصلی در نحوه‌ی عملکرد پروتئینی به نام c-GAS نهفته است؛ مولکولی که در انسان، معمولاً ترمیم DNA را مختل می‌کند و باعث افزایش خطر سرطان و پیری سلولی می‌شود. اما در موش کور برهنه، همین پروتئین به شکلی شگفت‌انگیز جهت عملکرد خود را برعکس کرده است — به جای تخریب، اکنون ترمیم را تسریع و تقویت می‌کند. 🧫 بازآرایی تکاملی یک پروتئین پژوهشگران چینی با بررسی ساختار مولکولی این پروتئین دریافتند که شکل ظاهری آن مشابه نمونه‌ی انسانی است، اما چند اتصال کلیدی در ساختار داخلی آن جابه‌جا شده است. همین تغییر کوچک باعث شده عملکرد c-GAS در موش کور برهنه کاملاً متفاوت باشد و به جای ایجاد التهاب یا اختلال در ترمیم، مانند کاتالیزور طبیعیِ بازسازی DNA عمل کند. به گفته‌ی گابریل بالموس، استاد دانشگاه کمبریج و متخصص ترمیم DNA: > «می‌توان c-GAS را مثل قطعه‌ای از یک پازل زیستی در نظر گرفت. نسخه‌ی انسانی‌اش باعث فرسودگی سلول‌ها می‌شود، اما نسخه‌ی موش کور برهنه، همان ساختار را با سیم‌کشی تازه‌ای درونی بازتعریف کرده است؛ گویی طبیعت در این جانور، قانون مولکولی پیری را بازنویسی کرده است.» 🧠 مقاومت در برابر بیماری و گذر زمان نتیجه‌ی این بازنویسی ژنتیکی، بدنی است که تقریباً از قوانین مرگ سلولی سرپیچی می‌کند. موش کور برهنه در برابر سرطان، آلزایمر، آرتروز و تحلیل بافت عصبی مقاوم است. سلول‌هایش حتی در پیری، قدرت ترمیم بالایی دارند و DNA آن بسیار پایدار باقی می‌ماند. دکتر ژانگ وِی، سرپرست تیم پژوهش در دانشگاه تونجی، گفته است: > «ما در حال بررسی نسخه‌ی مولکولیِ حیات طولانی هستیم. این تغییر در عملکرد c-GAS ممکن است الگویی برای بازسازی سیستم ترمیم ژنتیکی در انسان فراهم کند.» 🌍 گامی به‌سوی مهندسی جاودانگی دانشمندان معتقدند اگر بتوان سازوکار زیستی این جانور را مهندسی معکوس کرد، شاید روزی بتوان در بدن انسان نیز همان مسیر ترمیمی را فعال ساخت — مسیری که روند پیری را کند و طول عمر سلولی را چند برابر کند. به گفته‌ی بالموس: > «این پژوهش فقط درباره‌ی یک موش نیست؛ درباره‌ی بازتعریف آینده‌ی زیست انسان است. شاید موش کور برهنه نخستین نقشه‌ی زنده‌ای باشد که به ما می‌گوید جاودانگی فقط رؤیا نیست، بلکه مسئله‌ای قابل مطالعه و شاید قابل ساخت است.» 📚 پایان بازِ علم در حالی که هنوز سال‌ها تا استفاده‌ی عملی از این یافته‌ها فاصله داریم، اما مسیر روشن است. تکامل، در دل تاریکی تونل‌های زیرزمینی، موجودی را پرورش داده که توانسته راز دیرزیستی را در خود حک کند. و شاید همان‌طور که این موش کوچک، کد ترمیم ژن‌ها را بازنویسی کرده است، انسان نیز روزی نسخه‌ی مولکولی خودش از عمر طولانی را بازطراحی کند — نه با رؤیا، بلکه با علم.