فیلم‌های عاشقانه معمولاً لحظه نخستین بوسه را به‌عنوان نقطه عطفی در رابطه عاطفی نشان می‌دهند. اما آیا واقعاً این تجربه می‌تواند نشان‌دهنده وجود عشق حقیقی باشد؟ سؤال اساسی‌تر این است که چرا اصلاً برای این رفتار ارزش زیادی قائل هستیم؟ ریشه‌های احتمالی در دوران کودکی یکی از تئوری‌ها بر این باور است که میل ما به تماس از طریق دهان، ریشه در خاطرات کودکی دارد. از همان روزهای نوزادی، ذهن ما ارتباط مستقیمی میان لب‌ها و احساسات خوشایند برقرار کرده است. فرضیه دیگر به تکامل انسان بازمی‌گردد. در گذشته، مادران پس از شیرگیری فرزندانشان، غذا را می‌جویدند و سپس آن را مستقیماً به دهان کودک منتقل می‌کردند - روشی که «پیش‌جویدن» نامیده می‌شود و در میان اجداد انسان رایج بوده است. نقش حساسیت پوست لب‌ها از حساس‌ترین نواحی بدن ما محسوب می‌شوند و از معدود قسمت‌هایی هستند که معمولاً برهنه می‌مانند. پروفسور ویلیام یانکوویاک، متخصص انسان‌شناسی، رابطه جالبی را کشف کرده است: «میزان پوشش بدن با فراوانی بوسیدن رابطه مستقیم دارد. در جوامعی که افراد لباس بیشتری می‌پوشند، بوسه نیز رایج‌تر است.» او توضیح می‌دهد: «در میان قبایل شکارچی-گردآورنده که برهنه زندگی می‌کنند، معمولاً بوسه دهان‌به‌دهان مشاهده نمی‌شود - به‌جز اینوئیت‌های قطب شمال که تنها استثنا هستند. آنچه گاهی 'بوسه اسکیمویی' خوانده می‌شود، در واقع مالیدن لب‌هاست نه بینی.» چرا فقط صورت؟ یانکوویاک ادامه می‌دهد: «در نواحی گرمسیری که مردم بدون پوشش زندگی می‌کنند، تمام سطح بدن برای برقراری ارتباط حسی-احساسی در دسترس است. اما هنگامی که لباس بپوشید، تنها صورت به‌عنوان ناحیه قابل‌دسترس باقی می‌ماند.» هدف تکاملی؟ شاید بوسیدن اهداف زیست‌شناختی نیز داشته باشد. نزدیکی شدید به فرد دیگر امکان دریافت سیگنال‌هایی از بوی بدن او را فراهم می‌کند. این موضوع توضیح می‌دهد که چرا بوسه عاشقانه در همه فرهنگ‌ها رواج ندارد. آمار جهانی شگفت‌انگیز براساس پژوهش یانکوویاک روی ۱۶۸ فرهنگ مختلف، تنها ۴۶ درصد از آنها بوسه دهان‌به‌دهان عاشقانه دارند - یعنی کمتر از نیمی از جهان! او نتیجه می‌گیرد: «احساسات عمیق را می‌توان بدون بوسیدن نیز ابراز کرد. اما الگوی جالبی وجود دارد: در جوامع پیچیده‌تر، بوسیدن بیشتر رایج است.» قدمت تاریخی کهن‌ترین مدارک مکتوب درباره رفتاری شبیه بوسیدن در متون ودایی سانسکریت به ۳۵۰۰ سال پیش برمی‌گردد. شریل آر کریشن‌باوم، نویسنده کتاب «علم بوسیدن» می‌گوید: «بسیاری از مردم جهان همان‌گونه که امروزه می‌شناسیم، بوسه لب‌به‌لب دارند.» تنوع فرهنگی در فرهنگ‌های مختلف، شکل‌های متفاوتی از ابراز محبت وجود دارد: - در مالزی، چارلز داروین شاهد رفتاری بوده که در آن زن بر زمین می‌نشیند، مرد خم می‌شود و به‌سرعت بوی او را استشمام می‌کند - نوعی دریافت رایحه بدن همسر. - در جزایر تروبریاند نزدیک گینه‌نو، عاشقان رو‌به‌روی هم نشسته و مژه‌های یکدیگر را می‌بوسند. کریشن‌باوم توضیح می‌دهد: «برای بسیاری از ما این کارها عاشقانه نیستند، اما برای آن فرهنگ‌ها چنین هستند. همه این رفتارها نشان‌دهنده اعتماد و اجازه دادن به نزدیکی شدید هستند - راه‌هایی برای پیوند با کسانی که برایمان اهمیت دارند.» چرا حیوانات نمی‌بوسند؟ بوسه با فشردن لب‌ها مختص انسان است. اگر این رفتار اهداف تکاملی دارد، چرا در حیوانات نمی‌بینیمش؟ ملیسا هوگن‌بوم در برنامه‌ای در بی‌بی‌سی (۲۰۱۵) پاسخ داده: «یکی از انگیزه‌های نزدیک شدن به صورت شریک، بو کردن اوست. بو اطلاعات مهمی درباره رژیم غذایی، سلامت، خلق‌وخو و پیوند احساسی می‌دهد. بسیاری از حیوانات حس بویایی قوی‌تری دارند، پس نیازی به نزدیکی شدید ندارند.» آیا بوسیدن همچنان ادامه خواهد یافت؟ کریشن‌باوم معتقد است: «در طول تاریخ، بوسیدن به دلایل مختلف - از جمله نگرانی از بیماری‌ها - فراز و فرودهایی داشته. حاکمانی بوده‌اند که بوسیدن را برای مردم عادی ممنوع کردند چون آن را امتیاز طبقات بالا می‌دانستند.» او نتیجه می‌گیرد: «اما یک چیز قطعی است: علی‌رغم همه چالش‌ها، ممنوعیت‌ها و بیماری‌ها، بوسه همواره جایگاه خود را حفظ کرده است.»